MTO nedir? Boru metrajı (material take-off) rehberi

Metriq MTO · Yayın 24 Ekim 2026 · Güncelleme 24 Ekim 2026

MTO ne demek?

MTO, malzeme metrajının (material take-off) İngilizce kısaltmasıdır: çizimden ya da modelden malzemeleri tek tek ölçüp bir listeye almak ve bu işin sonunda çıkan liste. Türkçede çoğu zaman kısaca metraj denir. Teklif ekibi fiyatını bu listeden verir, satın alma siparişini bu listeden geçer.

Türkçe ders notları metrajı, yapıyı oluşturan elemanların ölçülerek uzunlukların (m), alanların (m²), hacimlerin (m³), demir işlerinin (kg) ve sayılan elemanların (adet) miktarlarının hesaplanması olarak tanımlar. Metrajdan malzeme ihtiyacını çıkarmaya malzeme keşfi, farklı elemanlardaki aynı malzemelerin toplandığı listeye de malzeme keşif özeti denir. Boru işindeki MTO bu listeye en yakın kavramdır ve iki birim yeter: boru için metre, geri kalan her şey için adet.

MTO, BOM ve metraj cetveli: farkları

Üç belge de miktar taşır, ama farklı soruları cevaplar. Karıştırılırlarsa izometrilerin üstündeki listelerin toplamı bütün işin metrajı sanılabilir.

Kısacası BOM bir çizimin listesidir, MTO bu listeleri bütün iş boyunca toplar; metraj cetvelinin boru tesisatı kalemleri de boru MTO’sundan beslenir. Terimlerin İngilizce karşılıkları için sözlüğe (İngilizce) bakabilirsin.

Metraj, keşif ve teklif: MTO nerede durur?

Bir teklif birkaç halkadan oluşur ve MTO yalnız ilkidir:

1. Metraj. Ne kadar boru, kaç dirsek, kaç flanş, kaç vana. MTO burada biter.
2. Poz ve birim fiyat. Her kalemin hangi iş kalemine ve hangi birim fiyata gideceği. Kamu işlerinde kullanılan, Bakanlıkça her yıl yayımlanan birim fiyat listelerinde her iş bir numarayla yer alır; bu numaraya birim fiyat numarası ya da poz no denir.
3. Keşif ya da teklif. Ders notlarının tanımıyla keşif, metrajı çıkarılmış iş kalemlerinin birim fiyatlarla çarpılmasıyla bulunan genel toplamdır.
4. Hakediş. İş başladıktan sonra yapılan ölçüm ve ödemeler. Bu da teklifin değil, sözleşmenin konusudur.

Bu yüzden iyi bir MTO fiyat taşımaz. Miktarı fiyattan ayrı tutmak, bir revizyon geldiğinde yalnız değişen miktarı yeniden fiyatlamanı da kolaylaştırır.

Ön (bulk) MTO ve detaylı MTO

• Ön (bulk) MTO ön tasarımdan, işin erken bir aşamasında çıkarılır. Bütçe fiyatı ve uzun teslim süreli malzeme siparişleri için kullanılır; henüz tasarlanmamış kısım için genellikle bir pay taşır.
• Detaylı MTO bitmiş tasarımdan ya da modelden, hat hat çıkarılır. Kesin fiyat ve satın alma bu metrajla yapılır.

Elinde bitmiş bir 3B model varsa metrajı hat hat çıkarabilirsin; yalnız P&ID ve yerleşim planları varsa ön MTO ile çalışırsın.

Bir boru MTO satırında neler olur?

Teklif için en kullanışlı biçim hat bazlı MTO’dur: her hat, kalem ve çap için bir satır. Böyle bir metraj izometrilerle karşılaştırılabilir ve bir revizyonda yalnız değişen hatlar yeniden fiyatlanır. Bir satırda genellikle şunlar bulunur:

• Hat numarası ya da çizim numarası: metrajı hatlara ayıran sütun.
• Kalem: boru, dirsek, te, inegal te, redüksiyon, flanş, kör flanş, kep, vana.
• Alt tip: kaynak boyunlu flanş, küresel vana, eksantrik redüksiyon gibi.
• Malzeme: karbon çeliği, paslanmaz çelik ve benzeri.
• Çap 1 ve çap 2: nominal çap (inç ya da DN). Redüksiyon ve inegal te gibi iki çaplı kalemler iki çapı da taşır, büyük × küçük yazılır.
• Et kalınlığı (sch) ve basınç sınıfı: özellikle flanş ve vanada fiyatı belirler.
• Miktar ve birim: boru için metre, geri kalan her şey için adet.

Birimler, net boy ve fire payı

• Boru metreyle ölçülür. Ölçülen boy net boydur: fittingler arasındaki düz parçaların toplamı.
• Fire ve kesim payı fiyata eklenir, ölçülen metraja değil. Metraja gömülen bir pay, fiyatlarken bir daha eklenirse iki kez sayılmış olur.
• Fitting, flanş ve vana adetle sayılır, çapı ve alt tipiyle birlikte.
• Conta ve cıvata takımları çoğu zaman modelde seçilebilir nesne olarak yoktur. Varlıkları çizim aracına ve boru sınıfına bağlıdır; yoksa flanş adedinden ya da boru sınıfından fiyatlanır.

MTO nereden çıkar: izometri, P&ID, 3B model

• İzometri. Bir hattın ya da hat parçasının ölçülü çizimidir ve genellikle üstünde bir BOM taşır. İzometriler tasarım modelinden imalat için üretilir; bütün işin metrajı için hepsinin toplanması gerekir.
• P&ID. Proses hatlarının, vanaların ve enstrümanların şemasıdır. Ölçekli değildir: vana ve enstrüman adedi verir, boru boyu vermez.
• Yerleşim planları ve PDF çizimler. Boy ölçekten ölçülür, fittingler çizim üstünde sayılır.
• 3B model. Plant 3D ya da Revit ile çizilen boru modelleri teklif ekibine çoğu zaman bir Navisworks NWD dosyası olarak gelir. Autodesk’in tanımıyla NWD, bütün model geometrisini Navisworks’e özgü verilerle birlikte tutan, modelin o anki halinin bir anlık görüntüsüdür. Modelden çıkan metraj, modelin taşıdığı bilgi kadar iyidir: borunun boyu, çapı ve hat numarası modelde yoksa metrajda da olmaz.

Bir NWD’den boru metrajının adım adım nasıl çıkarıldığını Navisworks (NWD) modelinden boru metrajı rehberinde, yöntemlerin karşılaştırmasını da boru MTO yazılımları karşılaştırmasında (İngilizce) bulabilirsin.

Fiyat vermeden önce kontrol listesi

• Kapsam. Hangi alt modeller, hangi sistemler ve hangi revizyon ölçüldü? Bunu metrajın başına yaz.
• Alt model toplamları. Birleşik modelde aynı alt model iki kez eklenmişse her rakam iki katına çıkar ve 3B görünümde bir şey yanlış görünmez. Bir disiplinin toplamı beklediğinin iki katıysa önce buna bak.
• Boyu sıfır ya da boş borular. Boy bilgisi taşımayan bir boru metraja sıfır olarak girer ve toplamı sessizce düşürür.
• İki çaplı kalemler. Tek çaplı bir redüksiyon ya da inegal te sipariş edilemez; her birinde iki çapı da ara.
• Flanş çiftleri. Tek sayıda flanşı olan bir hat ikinci bir bakışı hak eder: cevap bir nozul, bir kör flanş ya da eksik bir nesne olabilir.
• Vanalar vana listesine karşı. Elinde P&ID ya da vana listesi varsa hat bazında karşılaştır. Listede olup modelde olmayan vana bir fiyat riskidir.
• Fire payı nerede? Fiyatta olmalı, metrajda değil.

Metriq MTO ne yapar, ne yapmaz?

Metriq MTO, Navisworks NWD modelinden (Plant 3D, Revit ya da DWF) Excel’de hat bazlı boru metrajı çıkaran bir web uygulamasıdır. Boru metre ya da feet, fitting ve vana adet olarak gelir; yanında teklifle gönderebileceğin bir kontrol raporu (PDF) vardır. Her miktar modeldeki nesnelere dayanır. Aynı nesnenin birebir kopyaları bir kez sayılır; modelin kanıtlayamadığı kalemler uydurulmaz, ayrı bir listede gösterilir.

Sınırları da açık: model özellik verisi taşımalıdır, yalnız geometriden oluşan bir modelden satır çıkmaz. NWD’yi dışa aktarmadan önce kapsamdaki her şeyi görünür yap. Doğruluk yüzdesi verilmez. Ve Metriq yalnız metraj verir: poz, birim fiyat, keşif ya da hakediş hazırlamaz; Excel’deki miktarları kendi fiyat tablona ya da keşif programına sen taşırsın.

Çıktının neye benzediğini görmek için örnek metrajı indirebilir, planlar ve fiyatlar için Metriq MTO ana sayfasına bakabilirsin. Metrajı elle çıkarıyorsan boş boru MTO Excel şablonu (İngilizce) aynı sütunları taşır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Seraların tasarımı: metraj ve keşif ders notu (Prof. Dr. Berna Kendirli) (Ankara Üniversitesi Açık Ders)
2. İnşaat malzeme bilgisi: yapılarda malzeme ihtiyacının belirlenmesi (Prof. Dr. Metin Olgun) (Ankara Üniversitesi Açık Ders)
3. Navisworks yerel dosya biçimleri: NWD, NWF ve NWC (İngilizce) (Autodesk Navisworks yardımı)

Bağlantılar Ekim 2026’da kontrol edildi. Menü adları ve sayfalar sürümden sürüme değişebilir.